prowincja
stowarzyszenie kulturalne

Tresura edukacyjna


2017.09.02 Projekty Społeczność

Rozpoczyna się kolejny okres w życiu całego społeczeństwa. To nowy rok szkolny, to nowy okres realizacji przystosowywania społeczeństwa do założonych warunków rządzenia. Politycy od wieków zdawali sobie sprawę, że najważniejszym elementem funkcjonowania państwa, życia podległych obywateli jest spolegliwe wypełnianie poleceń sprawujących władzę. Już w starożytnej Grecji zauważono, że elementem kształtowania społecznego jest tresura. Tak też chętnie rządzący balansują jak na przysłowiowej linie, w obszarze zwanym nauczaniem i wychowaniem. Jesteśmy dalecy od realizacji potrzeb edukacyjnych i wychowawczych społeczeństwa obywatelskiego ulegając metodom narzuconym przez sprawujących władzę.

    Nauczanie (dotyczące kultury osobistej) oznaczało w pojęciu Platona artystyczne i plastyczne kształtowanie jednostki ludzkiej wedle ustalonego wzorca, wcielenia człowieczeństwa. Bez względu na to gdzie ta intencja się pojawia (np. historia wychowania) jest ona dorobkiem kulturowym starożytnej Grecji. Oczywiście występuje ona przeważnie tam, gdzie istoty ludzkie chcą uciec od prymitywnej tresury. Ludzie chcieli poprzez dydaktykę poczuć prawdziwą istotę kształcenia. Starożytna Grecja w swym dorobku pozostawiła dwa fundamentalne modele kształtowania osobowości: spartański i ateński.

    Ostatnimi czasy jesteśmy świadkami, a nawet uczestnikami prób zorganizowania tej przestrzeni na wzór spartański. W tym ustroju wyłania się wręcz utopijny wizerunek Sparty oraz jej metod wychowawczych. Jednakże realnie podlegał on ewolucjonizmowi, a jego stabilizacja nastąpiła w IV w. p.n.e.. Dydaktyzm spartański cechował się rygorystycznym podejściem do wychowania, bowiem dziećmi rodzice zajmowali się tylko do siódmego roku życia, zaś do pełnoletniości przygotowywały ich: państwo, zakłady wychowawcze, mające typ koszarowy, w którym uprawiano zajęcia fizyczne i militarne. Gdy młodzi chłopcy kończyli 20 lat zaczynali przygotowywać się do służby wojskowej, która trwała od 20. do 30. roku życia. Co dawał taki system wychowawczy? Przede wszystkim sprawność fizyczną, waleczność i zdyscyplinowanie.

    Nic dziwnego – wszak propagowane przez kolejnych ministrów edukacji wzorce i wartości były zawsze pochodną koncepcji ustrojowej państwa, jaką przez czas dany im przez wyborców usiłowały zrealizować kolejne rządy. Żeby daleko nie szukać, wystarczy porównać wizje państwa, a więc i systemów wychowania, jakie prezentują dwie największe partie, tworzące w ostatnich trzech latach koalicje rządowe: Tak zwana „Polska solidarna” – lansowana przez PiS i przeciwstawiana jej przez zwolenników tej pierwszej „Polska liberalna”, jaką rzekomo miała budować PO.

    Edukacja jest wpisana w szeroki obszar aktywności kulturalnej społeczeństwa. Gabriel A. Almond [1]) wyróżnił trzy rodzaje kultury politycznej: poddańczą, uczestniczącą i zaściankową. "W kulturze poddańczej (podporządkowania) jednostki i grupy społeczne są zainteresowane życiem publicznym, ale podporządkowują się decyzjom politycznym w ośrodkach władzy. Jest to model charakterystyczny dla systemów autorytarnych oraz dla państwa młodej demokracji.

    W strukturach określanych kulturą uczestniczącą jednostki i grupy społeczne mocno interesują się i silnie angażują się w życie publiczne. Znają one zasady życia politycznego oraz są gotowi do oceniania, współdecydowania, angażowania się w politykę, a przede wszystkim do sprawowania władzy. Kulturą uczestniczącą charakteryzują się społeczeństwa demokratyczne.

    Kultura zaściankowa charakteryzuje się faktem, że obywatele nie interesują się polityką i nie mają wiedzy dotyczącej systemu politycznego, ograniczają się jedynie do zainteresowania sprawami lokalnymi. Model życia obywateli jest niezmienny i istnieją określone role polityczne. Ten typ kultury politycznej charakteryzuje społeczności na niskim szczeblu rozwoju - występował bardzo często w średniowieczu, obecnie charakteryzuje społeczności afrykańskie. W społeczeństwach rozwiniętych występuje jako marginalny sposób odnoszenia się do polityki, który wynika z negowanego systemu."

    Dalecy jesteśmy od realizacji wymarzonego przez coraz to większą grupę obywateli modelu społeczeństwa obywatelskiego. Wielokrotnie dowiadywałem się ze szpalt prasy czy witryn internetowych o bezcelowości funkcjonowania tego modelu społeczeństwa. Przed kilku laty byliśmy świadkami ograniczenia rozwoju organizacji pozarządowych. To przecież nie ograniczona politycznymi uwarunkowaniami grupa obywateli, została określona w zapisach ustawowych, które ograniczały warunki powstawania i funkcjonowania tej aktywności. Minimalne, dość duże grupy inicjatorów działań stowarzyszeń, konieczność w pewnym okresie prowadzenia księgowości na równi z dużymi podmiotami gospodarczymi, ograniczenia w dostępie do środków samorządowych poprzez realizację zadań w finansowanym warunku 20 % wkładu własnego to część zadań wyznaczonych przez polityczną reprezentację w strukturach samorządowych. Z drugiej zaś strony stosunkowo dużą przestrzeń wolności w zakresie aktywności. posiadały i posiadają fundacje, często przejmujące finanse od swoich promotorów w zamian za uzyskane profity.

    Stąd też nie mamy co się łudzić o szybkich i dogłębnych przemianach w sferze obywatelskiej aktywności naszego społeczeństwa. Zarówno system szkolnictwa, jak i ograniczony system aktywności dorosłego społeczeństwa nie dają nam szans rozwoju obywatelskiego. Tak więc po raz kolejny przyjdzie nam zmagać się z efektami hipokryzji politycznej naszych elit zarówno na poziomie centralnym jak i u podstaw tejże demokracji, w miejscu zamieszkania "zniewolonych obywateli". Czy tresura społeczeństwa w kolejnej odsłonie politycznej trwać będzie dalej by utrwalać zaścianek na poziomie lokalnym czy krajowym? Czy w szkolnych murach znikną popularne w minionych okresach testy?  Czy jednak przyjdzie czas na rozmowy i dialog w procesie edukacji? Czy jednak na próby aktywności intelektualnej uczniów usłyszymy nieśmiertelna fraza: "siadaj, jesteś głupi"?


[1] http://eszkola.pl/wos/rodzaje-kultury-politycznej-6355.html



Udostępnij
Dodaj komentarz
Zobacz inne artykuły na naszym blogu